“Ik vind het licht zo ontzettend hard, ik zie helemaal geen sfeer meer als ik mijn flitser gebruik, alles is overbelicht is als ik van dichtbij inflits, ik begrijp niks van dat hele ding, ik vind het gewoon niet mooi dat flitslicht… ” Zomaar wat losse kreten die mij erg vaak ter ore komen als het gaat om het gebruik van een flitser… Ik wil dit in twee gedeeltes gaan bespreken; een voor de avondfotografie en eentje voor fotografie overdag. Te beginnen dus bij flitsen in de avond.

Meetrekken met de beweging... iso 800 1/6s bij f11

Om te beginnen even een kleine uitleg over de ‘logica’ die je camera hanteert als het aankomt op het gebruik van je flitser. Als je de camera op vol automatisch hebt staan zal de flitser automatisch omhoog komen op het moment dat je sluiter beneden een bepaalde waarde komt. Meestal ligt dat rond de 1/40 of 1/60 s maar is camera afhankelijk. Op het moment dat de flitser omhoog komt gebeuren er een aantal dingen zolang de camera op vol automatisch staat.

• Vaak wordt de iso waarde terug gebracht naar de laagste stand of een lagere stand (bijvoorbeeld iso 100)
• De sluitertijd zal naar de flitssynchronisatie tijd gaat. Meestal 1/60s
• De camera gebruikt nu het licht van de flitser als hoofdlicht.

Het grappige is nu dat ik geen van die bovenstaande drie dingen wil. En ik ga je zo uitleggen waarom. Eerst ga ik vertellen wat ik dan wel wil.

1. Ik wil zo min mogelijk zien dat er geflitst wordt
2. Ik wil gebruik maken van een mix van het bestaande licht en het flitslicht
3. Ik wil de flitser als hulplicht gebruiken en niet als hoofdlicht

Combi flits met kunstlicht; iso 200 130s bij f6.3

Maar hoe krijgen we dit nu voor elkaar? Door zelf de touwtjes in handen te nemen en niet ervan uit te gaan dat de camera het wel het beste zal weten. Want die weet nooit wat jij wilt! Dat betekent dus ook dat je de camera van de automatische stand af moet halen, want dat is de enige manier om zelf te bepalen hoe je foto eruit komt te zien.

Overigens kun je met een compact camera een heel eind komen, maar de opties zijn beperkter als met een spiegelreflex. Hetzelfde geld voor het gebruik van de ingebouwde flitser versus een losse flitser die je erbij koopt. Maar met alle opties kun je je flitsfoto’s verbeteren. Dat is in ieder geval een feit.

Het vergt echter wel de nodige oefening voor je het onder de knie hebt, dus verwacht niet meteen dat je volledig de situatie in de hand kunt houden. Ok wat zijn de stappen die we gaan nemen?

1. Zoals ik al zei; we gaan af van de automatische stand. Dat betekent voor de meeste spiegelreflex camera’s dat je wegdraait van het groene cameraatje en naar de A stand gaat (diafragma voorkeuze) Bij compact camera’s heb je meestal ook de optie tot automatisch (P of ook groen cameraatje) of M. Die M staat weliswaar voor Manual, maar dat betekent iets heel anders bij een compact dus maak je daar niet teveel zorgen over. Je hoeft nog steeds weinig in te stellen, maar je kunt wel een aantal dingen veranderen.
2. Nu de camera van de automaat af is zul je eerst moeten kijken wat de bestaande situatie is qua licht. Is er nog daglicht aanwezig maar is het al te donker? Is het ‘s avonds laat en wil je de sfeer van de BBQ in de tuin bij de fakkels op de foto zetten of ben je op een bruiloft met allerlei lampjes her en der verspreid?
3. Een compact camera heeft meestal een stand met een mannetje en een maantje erbij. Dit is de zogenaamde nacht portretstand. Werkt soms wel en soms niet. Afhankelijk van de omstandigheden, maar dit is bij een compact vaak wel de makkelijkste manier om de boel te veranderen. Het nadeel is dat er vaak veel beweging in de foto zit. Hieronder een paar typische voorbeeldfoto’s van een compact met ‘standaard’ flits en met een flits met langere sluitertijd. Want dat is wat dat nachtportret doet. De sluitertijd wordt heel langzaam, vaak wel een hele seconde lang en er volgt daarna een flits. (of de flits komt eerst en daarna duurt het nog een tijd voor de foto daadwerkelijk is genomen)

Links een typische flitsfoto; weg sfeer, donkere achtergrond. Rechts een flitsfoto met langere sluitertijd 1/8s maar wel meer sfeer en een achtergrond!

Als je kijkt naar de foto aan de rechterkant dan zie je dat er wel wat beweging in zit rond haar hoofd en de handen maar door de korte duur van de flits (meestal iets van 1/10.000s) wordt de beweging toch grotendeels bevroren en heb je een acceptabel beeld waar veel meer sfeer uitstraalt als de foto aan de rechterkant waar je niks meer ziet van de omgeving.

Zeker als ik op vakantie ben dan wil ik ook zien waar de foto is gemaakt en niet alleen maar de persoon die op de foto staat. Ik ga er voor de rest van dit verhaal vanuit dat je een camera hebt waar je instellingen zoals diafragma en sluitertijd en iso kunt bepalen. Dat hoeft geen spiegelreflex te zijn. Veel compact camera’s in het wat duurdere segment hebben die opties ook.

ik probeer wel altijd zo lang mogelijk zonder mijn flitser te werk te gaan. Ten eerste omdat een flitser altijd veel meer opvalt; mensen zijn zich direct bewust van het feit dat ze gefotografeerd worden en ten tweede omdat ik het een uitdaging vind om toch mooie foto’s te maken met heel weinig licht. Een flitser maakt het je net wat makkelijker. De truc is om de foto zo te maken dat je eigenlijk in je meta gegevens moet kijken om te weten of je nu wel of niet geflitst hebt.

Kijk maar eens naar onderstaande twee foto’s; kun je direct zien waar een flits is gebruikt en waar niet?

Links met flitser, rechts zonder flitser

Niet heel duidelijk te zien toch? De foto’s zijn met een paar minuten tussenpauze gemaakt in mei rond tien over 9 ‘s avonds. Het was niet pikkedonker maar het was behoorlijk schemerig. Zo schemerig dat ik een iso van 2500 heb moeten gebruiken en een sluitertijd van1/50s bij f4.0 voor de linker en een sluitertijd van 1/20s bij f4.0 rechts. 1/20s is te langzaam om uit de hand te nemen maar ik leunde op de tafel en het resultaat is acceptabel.

Maar waarom zie je die flits nu niet? De reden is dat ik de iso hier heel hoog heb gezet. Wat gebeurd er op het moment dat je de iso waarde omhoog zet van bijvoorbeeld 100 naar 400 iso? Je verhoogt daarmee de gevoeligheid van je sensor voor het aanwezige licht. Ga maar eens in een kamer zitten ‘s avonds met slechts 1 of 2 schemerlampjes aan en maak dan foto’s op verschillende iso standen zonder je flitser te gebruiken. Je zult zien dat naarmate je iso waarde hoger wordt, de details die je nog waar kunt nemen op de foto meer worden. Datzelfde kun je nu nog een keer doen met je flitser en kijk dan eens naar de verschillen.

Eigenlijk is een ideale situatie voor dit soort tests als je bijvoorbeeld op vakantie bent in – laten we zeggen – Griekenland en je zit ‘s avonds met man of vrouwlief op een terrasje aan het water en langs de kust zie je allemaal gezellige lampjes. Het tentje waar je zit is sfeervol verlicht en je wilt die sfeer vastleggen maar ook je partner een beetje knap op de foto zetten. Neem je nu een foto op de standaard setting dan komt ie eruit zoals de foto die ik je eerder liet zien met die hele zwarte achtergrond. Weg gezellige sfeer, weg gezellige lampjes. Je kunt die sfeer terughalen op twee verschillende manier of een combinatie van de twee. Wat je kiest is afhankelijk van de situatie en hoe donker het is.

Je vergroot de invloed van het omgevingslicht (daglicht, kunstlicht ed.) door:

• je iso waarde omhoog te brengen. Hiermee vergroot je de lichtgevoeligheid van je sensor en komt er dus meer licht naar binnen.
• Je sluitertijd langzamer te maken zodat je hiermee iets meer daglicht binnen krijgt in combinatie met je flitser.

Bij bruiloften ga ik vaak zo te werk dat ik mijn sluitertijd vast zet op bijvoorbeeld 1/50s. Hiermee weet ik dat ik de beweging nog net genoeg bevries van de mensen zodat ze er acceptabel uitkomen en de sluitertijd is langzaam genoeg om meer licht toe te laten. Die setting laat ik zo staan en ga dan spelen met mijn iso waarde. Hoe later op de avond hoe hoger die zal worden. Soms zelfs tot iso 5000. (mijn camera kan de iso tot idioot hoge waardes omschroeven maar dat ziet er dan ook niet meer uit)

iso 3200 1/100s bij f4.0

In tegenstelling tot wat ik dus altijd zeg bij het fotograferen van taartjes of andere producten kun je de iso bij dit soort foto’s best omhoog doen. Want wat je wilt is dat je een goede balans vind tussen bestaand licht en flitslicht. En waarom je je flitser soms echt wel nodig hebt zie je hieronder bij deze twee vreselijk charmante foto’s van mij… Zonder flits ben je meteen afhankelijk van de kleurtemperatuur van het licht en krijg je vreemde gele foto’s, groene foto’s (bij sommige tl) of blauwe foto’s. Nou ja, alle kleuren zijn mogelijk. De kleur van het flitslicht is neutraal en hoewel je door de langere sluitertijd wel iets meer van de gele kleur hebt als bij een standaard flitsfoto is de foto toch wat acceptabeler van kleur en uitstraling.

zonder flits 1/10s bij f3.2 op compact camera

Met flits op 1/8s f3.2 op compact camera

Ik ga niet zeggen dat het makkelijk is om het gebruik van je flitser op een goede manier onder controle te krijgen, maar het is de moeite waard. En heb je een spiegelreflex dan kan ik alleen maar aanraden om ooit over te gaan tot de aanschaf van een losse flitser. Het grootste voordeel hiervan is dat je indirect kunt flitsen zoals op de foto hieronder. Daarmee wordt het idee van een flitsfoto nog minder groot en zorg je ervoor dat het licht bijna natuurlijk lijkt.

Iso 800. 1/160s op F4.0 met indirect flits via het plafond

En wil je nou helemaal creatief worden met je flitser dan kun je nog langzamere sluitertijden gebruiken (2s of soms zelfs 4s), meetrekken met de beweging of je sluiter openzetten op statief en de flitser in je hand houden en af laten gaan. Mogelijkheden te over! Leer je flitser kennen en je zult zien wat een lol je ervan kunt hebben..

Iso 100 sluitertijd 21s F22 Flitser had ik in mijn hand en terwijl ik de roltrap opliep diverse malen af laten gaan

Laat ik eerst even beginnen met een disclaimer; als het aankomt op styling dan heb ik zelf echt nog genoeg te leren, maar tijdens workshops wordt me wel vaak gevraagd om tips en trucs om een set op te bouwen dus vandaar hier een aantal suggesties hoe je te werk kunt gaan. Om te beginnen moet je onderscheidt maken tussen foodstyling en styling van de set. Het woord zegt het eigenlijk al maar bij foodstyling gaat het puur om hoe het eten zelf eruit ziet en bij styling in het algemeen gaat het meer om het totaal plaatje. Welk bordje kies je, ondergrond enzovoort. Voor beide disciplines zijn er natuurlijk mensen die voor foodshoots worden ingehuurd, maar in veel gevallen komt het op de fotograaf aan. Als je een fotoshoot doet voor een catering bedrijf, of een restaurant dan mag je er vanuit gaan dat de chef kok het nodige weet over een bord mooi opmaken. Dus dan komt het verder qua styling op de fotograaf aan of op de aanwezige stylist.

Donkere setting

Maar we hebben het hier niet over ingewikkelde styling toestanden voor een fotoshoot maar over hoe je nou je eigen bord voor je blog er zo mooi mogelijk op kunt zetten. Mocht je het nog niet hebben een heel leuk boek over foodfotografie en styling is het boek van Helen Dujardin Plate to Pixel. Het is in het engels maar wel een aanrader! Te koop bij Bol.com voor € 24,99.

Ik heb hier drie voorbeelden van een en hetzelfde gerecht gegeven om te laten zien hoe je kunt varieeren door simpelweg een aantal props te veranderen. Ik was begonnen met de donkere setting met de marokkaanse schaaltjes, maar eigenlijk is deze salade minder geschikt om in een donkere set neer te zetten. Het is een lekkere frisse salade en zo moet het er dan ook uitzien. Maar goed, het gaat ook om het creeeren van een sfeertje en je kunt dit natuurlijk toepassen zoals je zelf wilt. Ik heb van elke set ook een foto gemaakt zodat je kunt zien hoe het eruit ziet. Om te beginnen de donkere set omdat ik daarmee was begonnen

Door zwart blok je het licht

Zoals je ziet heb ik gewerkt me zwarte reflectors maar eigenlijk was de keuken in de studio nog veel te licht voor deze setting. We hebben het al vaker gehad over reflectie en hoe dat je foto op kan halen en je belichting kan verbeteren, maar het omgekeerde is natuurlijk ook het geval. Als je een donkere sfeer wilt creëren of schaduwen zwaarder wilt maken (bijvoorbeeld als je een herfstsfeer of wintersfeer zou willen creëren) dan kun je met zwarte reflectors licht weghalen en schaduwen donkerder maken.

Dat kun je goed zien door naar de foto hierboven te kijken. Links zonder zwarte reflectors en rechts met. Nu over naar de styling zelf; elk element wat je kiest om neer te zetten in je foto moet ideaal gezien iets te maken hebben met je gerecht. Met uitzondering van bijvoorbeeld bloemen of iets in die trant. Maar een ei bij deze salade neerleggen zou nu niet echt heel logisch zijn. Je snapt waar ik heen wil denk ik. Probeer niet teveel elementen op de foto te zetten. Zeker als je net begint is het makkelijk om rustig te beginnen. herhaling is vaak mooi zoals hier met twee schaaltjes met dezelfde inhoudt, maar is niet noodzakelijk. Het gaat uiteindelijk om het eten dus dat moet er echt uitspringen.

Ook set nummer 2 is eenvoudig gehouden. De zwarte reflectors zijn weg zoals je ziet. De houten ondergrond is vervangen door een tafellakentje (lapjes stof zijn ideaal!) en de marokkaanse schaaltjes zijn vervangen door een eenvoudig creme kleurig schaaltje met een witte servet eronder. Servetten zijn een ideale manier om kleur aan een scene toe te voegen, de kleuren in je gerecht naar voren te laten komen of om wat verschillende vormen toe te voegen.

Zoek de verschillen

In eerste instantie had ik de servet recht gevouwen en een glaasje rode wijn achter de salade neer gezet. Ik vond dit echter niet passen bij de frisse uitstraling van de salade plus de rechte servet stoorde me een beetje. Te netjes… De servet anders neergelegd, rode wijn vervangen door een glas water en het klopt naar mijn mening meer. Let op lijnen die door het beeld lopen maar ook op lijnen die met elkaar botsen. Bij het rode wijn voorbeeld; het wijnglas ‘raakt’ de schaal achterin en ook het bord onderin. Dat werkt niet altijd even goed, vrijstaande lijnen kunnen beter overkomen. Nog een groot voordeel van werken met een statief omdat je op die manier kunt zien wat er gebeurd als je kleine veranderingen maakt in je beeld. Als je de camera uit de hand bedient is je hoek en je beeld elke keer anders!

En als laatste; de salade op een bord en een veel lagere hoek. Een foto op ooghoogte kan vaak mooi zijn maar het onderwerp moet zich er toe lenen. Kijk dus goed welk standpunt je inneemt en laat je onderwerp dit uitmaken of pas je onderwerp zo aan dat het wel kan zoals in dit geval op het bord. Had ik de salade in een schaaltje laten zitten dan had ik bij dit standpunt de salade niet meer gezien. Je ziet hoe hier een ander bord en een ander ondergrondje direct een andere sfeer geven. Elke verandering is slechts een relatief kleine geweest, maar je ziet dus dat je met kleine handelingen een heel ander beeld kunt creeeren. Waar je voorkeur naar uitgaat is natuurlijk een persoonlijke keuze maar probeer het om te beginnen rustig te houden. Dit was overigens mijn daadwerkelijke lunch dus qua foodstyling had er nog wel wat verbeterd kunnen worden…

Ik geef nu al een aantal jaren de workshop taartjes fotograferen en het is me al vaker gevraagd of ik wellicht iets op papier had staan. Dat was niet het geval tot vandaag dan, want vandaag is de dag dat versie 1.1 van foodfotografie voor beginners is gepubliceerd op Lulu.com. Het is niet heel dik hoor. Het bestaat uit 33 pagina’s en is een beknopte versie van de workshop met de voorbeeld foto’s en een eenvoudige uitleg hoe je je foto’s kunt verbeteren zonder al teveel toeters en bellen.

De kosten voor dit ebook zijn slechts € 2,99 dus voor de prijs hoef je het denk ik niet te laten. Ideaal als je blogger bent ook en je foto’s wat wilt verbeteren maar niet weet hoe dit aan te pakken.

Foodfotografie voor Beginners

Taken at iso 3200 on Canon 5D mark II

Als je het hebt over de belichting voor een foto dan zijn er een aantal dingen van belang. Diafragma, sluitertijd en daarnaast de iso-waarde. In tegenstelling tot het analoge tijdperk kun je de iso waarde bij de digitale fotografie voor elke foto anders instellen als je dat zou willen.

De meeste mensen kunnen zich nog wel herinneren dat als je een fotorolletje kocht voor een zonnig land, dan kocht je een 100 asa rolletje. Ging je ‘s avonds fotograferen of ergens heen waar het niet zulk mooi weer was dan kreeg je van de fotohandel een rolletje mee van 400 asa. Je had toen nog asa en din. Die zijn later samengevoegd tot de universele aanduiding van lichtgevoeligheid, ISO.

Omdat heel veel camera’s standaard staan ingesteld op de stand ISO auto, zijn heel veel mensen zich niet bewust van de invloed van het licht op de iso en schieten vrolijk verder. Daar is op zich natuurlijk niks mis mee, maar wil je wat meer controle over hoe je foto eruit komt te zien dan is het wel handig om te weten wat iso doet, wat het voor- en nadeel is van een hoge vs een lage iso en wanneer je het dan moet veranderen.

Om te beginnen; er is geen goed of fout in dit geheel. Ik stem de hoogte van mijn iso af op de omstandigheden waaronder ik aan het fotograferen ben en zal altijd zoveel mogelijk proberen om de iso zo laag mogelijk te houden. Als ik fotografeer met mijn compact camera dan heb ik hem ook vaak op automatische iso staan.

Zoek de verschillen; vlnr

Wanneer gebruik je een hoge en wanneer gebruik je een lage iso waarde?

Om te beginnen; een lage iso (vanaf iso 50/100 of 200) betekent dat je sensor een lage gevoeligheid voor licht heeft. Een hoge iso (800 of hoger) betekent dat je sensor gevoelig is voor licht en je langer kunt fotograferen zonder gebruik te hoeven maken van een flitser of statief. Ben je echter producten aan het fotograferen die niet weglopen; taarten of eten in het algemeen, dan is er geen reden om een hoge iso te gebruiken. Om de simpele reden dat een statief in dat geval een betere uitkomst biedt. Als je kijkt naar de drie foto’s hierboven dan kun je ook nog eens zien dat niet alle camera’s een gelijk resultaat geven als het gaat om fotografie met een hoge iso. Ik heb de foto’s verder niet gecorrigeerd op kleur of wat dan ook. Deze komen rechtstreeks uit de camera en voor het gemak heb ik ze ook alledrie op jpeg geschoten ipv raw. De linker is mijn spiegelreflex 5D, middelse is genomen met de G12 en rechts met de powershot D10. De goedkoopste camera (in dit geval de powershot D10) geeft op iso 1600 een slechter resultaat als de andere twee op iso 3200. Uiteraard is het niet helemaal een eerlijke vergelijking, want je mag ervan uit gaan dat een 5D vele malen beter presteert al de powershot. En doet dat gelukkig ook!!

Maar gaan we de foto’s nu dichterbij bekijken dan zie je pas goed wat voor effect een hoge iso heeft.

100% vergroting

Zie je wat er gebeurt met de lijnen? Die worden minder scherp en vervagen. Om nog maar niet te spreken over de kleuren. Bij de D10 is dat effect nog veel erger als bij de G12 die weer meer korrel heeft. Nu zal het waarschijnlijk niet heel vaak voorkomen dat je je foto’s op een formaat van 100% gaat zitten bekijken. Op webformaat zijn de verschillen wel aanwezig maar een stuk minder dramatisch zoals je bij de eerste rij van drie kunt zien. En zeker als het gaat om sfeerfoto’s dan is een hoge iso niet per definitie slecht.

Hoge iso (1600) met compact camera op vakantie

Een foto zoals hierboven kun je nu eenmaal niet maken met een lage iso. Even aangenomen dat je niet met een statief op vakantie gaat, want aangezien ook hier niks beweegt had deze foto goed gemaakt kunnen worden met een statief en lage iso. Als je deze foto volledig inzoomt dan zie je dat er erg veel ruis is, maar in dit geval vind ik dat geen enkel probleem. Het ging me om het sfeertje wat om ons hotelletje heen hing en dat is – naar mijn mening – goed gelukt. Wat eigenlijk het allerbelangrijkste is als je bezig gaat met de instellingen van je iso; is dat je begrijpt wat er gebeurd en wat de consequenties zijn van een hoge vs een lage iso. Nog even de voor- en nadelen op een rijtje:

VOORDELEN HOGE ISO

• snellere sluitertijden
• dus minder bewogen beelden
• ‘s avonds of binnen fotograferen zonder flitser
• bij gebruik van een flitser een betere verhouding tussen flitslicht en omgevingslicht (hierover in een latere post meer!)

Gizmo vraagt zich af waar ik nu weer mee bezig ben..

NADELEN HOGE ISO

• Veel ruis
• Minder mooie kleuren (worden snel flets en vaal)
• Minder scherpe lijnen

Als je zo naar het rijtje kijkt dan lijkt het erop dat de voordelen hoger zijn als de nadelen.. Maar let er vooral op wat je op de foto aan het zetten bent! En leer je eigen toestel kennen zodat je weet hoe jouw foto’s eruit zien met een hoge iso. Misschien is het wel heel acceptabel en vind je het belangrijker om te fotograferen zonder statief. Die keus is uiteindelijk aan jezelf! Veel succes en als je vragen hebt… je weet me te vinden!

Ik krijg tijdens de workshops taartjes fotograferen die ik organiseer (zie hier voor de data) steeds vaker vragen over de styling. Niet zozeer over de foodstyling aangezien de dames die de workshops bezoeken allemaal bijzonder goed zijn in het creeeren van de meest fraaie cake creaties. Maar het gaat dus meer over hoe zet je iets neer, waar moet je op letten als je de compositie bepaald, wat moet je doen met je achtergrond en meer van dat soort vragen. Dus het leek me nuttig om hier eens een artikeltje aan te wagen.

Styling en compositie zijn de moeilijkste dingen om uit te leggen omdat een groot gedeelte te maken heeft met gevoel en oefening. De beheersing van het licht is grotendeels te verklaren door technische kennis, maar bij styling is dat niet het geval. Maar laten we beginnen met de regels die er bestaan voor compositie binnen de fotografie. Er zijn een aantal vaste regels die als houvast dienen, maar let op dat dit dus geen must is! Regels zijn er om gebroken te worden en dat geldt zeker voor de regels in de fotografie.

De eerste belangrijke regel is de “Regel van derden” oftewel de Rule of Thirds. Deze regel gaat ervan uit dat je elk beeld kunt verdelen in 9 vlakken. Hierbij wordt er vanuit gegaan dat een beeld interessanter en pakkender is als het onderwerp op 2/3 of 1/3 van het beeld zit. Want hoewel een scherpstelpunt meestal in het midden zit wil dat onder geen beding zeggen dat een foto met het onderwerp in het midden het meest interessant is. Integendeel zelf (ook hier geldt dat uitzonderingen de regel bevestigen!!).

Verdeel dit in 9 en zie waar het onderwerp is...

Voor dit artikel gaan we ons focussen op een kom soep. Mijn taart kunsten laten enigszins te wensen over en aangezien ik voor mijn lunch vandaag een pompoen/knolselderij soep ga maken, leek het me leuk om dat als uitgangs punt te nemen. Het doel is dus om een kom soep er mooi op te zetten. Eenvoudig genoeg zou je denken misschien… Het idee is om jullie mee te nemen in mijn gedachtenprocess.

Om te beginnen kijk ik dan welke kom ik ga gebruiken en wat voor achtergrond. Dit was de eerste foto.

blauw kommetje, witte achtergrond, in het midden

Nou ja je ziet eigenlijk al meteen dat dit hem niet gaat worden. Saai, kom staat in het midden te staan en qua kleur van de kom is dit ook niet een goede keuze aangezien pompoensoep toch wel iets oranje zal zijn vermoed ik. Maar ok, voor nu even de blauwe kom. Zet ik er een tweede kom bij dan verbeterd het beeld meteen.

Foto 2; twee kommen

Als je het hebt over aantallen in de fotografie en bij compositie in het algemeen dan zul je overigens zien dat een oneven aantal vaak het beste werkt. Drie is over het algemeen mooier als twee. Probeer het maar eens uit. Het geldt echt voor bijna alles; plant maar eens bloemen in de tuin. Een groepje van drie is vele malen mooier als een groepje van vier of twee…. Ik heb hier echter maar twee kommetjes in dezelfde kleur dus ik hou het op twee. Bovendien vind ik het in dit geval niet storend. Even aangenomen dat het een tafelsetting is voor twee personen. Ok, twee kommetjes is beter. Ik vind de positie van de kommen beter over komen. Prettiger om naar te kijken en het klopt voor mijn gevoel meer. Nu de achtergrond.

Bloemetjes achtergrond

Je ziet hier hoe een eenvoudige verandering van achtergrond echt een groot verschil kan maken. Hoewel wit heel neutraal is, vind ik het ook vaak wat saai en niet echt hoe ik mijn foto’s wil zien. Maar dat is een persoonlijke keus. Ik vind het kleedje leuk maar ik irriteer me aan het feit dat je kunt zien dat de achtergrond omhoog loopt. Ik verschuif mijn kommetjes iets naar voren waardoor je dat minder ziet. Het is ook wat leeg aan de achterkant dus ik voeg een peper en zout stelletje toe.

Plus ik kijk of een servet erbij past. Het is te overheersend en de rode kleur springt teveel in het oog. Overigens is het wel zo dat als je er dingen bij gaat leggen hou dan rekening met hetgeen je op de foto zet. Ben je een taart aan het bakken dan is het niet bijster logisch om een ui erbij te leggen… Ik probeer het altijd betrekking te laten hebben op het gerecht. In dit geval komen er nog wat verse ingredienten bij te liggen maar die komen op het laatste moment om ze zo mooi mogelijk te laten tot gebruik. Ik ga eerst de blauwe kommen vervangen door witte kommen.

Witte kommen

En natuurlijk rekening houdende dat er straks wat in de kommen komt! De servet is het niet ik probeer een andere positie. Hou bij het plaatsen van bepaalde lijnen in beeld rekening met de diagonalen. Rechte lijnen werken vaak “stoppend” in een foto, schuine lijnen laten je oog op een natuurlijke manier door het beeld heen lopen. Kijk maar eens naar onderstaand voorbeeld van een broodje.

Broodje

De foto aan de linkerkant heeft het bordje recht liggen… Nou ja bijna recht dan.. Je oog blijft hangen bij het bordje en kijkt niet verder. Bij de tweede foto staat het bordje schuin waardoor ten eerste het broodje al beter tot zijn recht komt plus het is prettiger om naar te kijken en je oog wordt op een natuurlijke manier door het beeld geleidt..

Dan ga ik nu even de soep maken… Zo die staat te koken..

Ziet er ineens heel anders uit he..? Ok, om maar meteen de minpunten aan te halen; de tuinkers ligt er nou niet echt goed bij. Maar ik ben geen foodstylist natuurlijk en ik geloof – voor mijn eigen eten – nog wel in “homemade” dus ik heb er geen problemen mee. De servet ligt me nog steeds in de weg en ik besluit te kijken of het peper en zout stelletje vervangen kan worden door de tuinkers.

Ik vind persoonlijk het groen aan de achterkant wel iets hebben maar besluit uiteindelijk om eens te kijken hoe het is vanuit een andere hoek genomen. Ik vind het persoonlijk meer hebben. Wat vinden jullie? Ik weet niet of je het kunt zien maar ik heb ook de belichting veranderd door een lamp meer van achteren te laten schijnen met als resultaat dat de soep iets meer glans krijgt. Het is natuurlijk een behoorlijk dikke soep dus heeft van zichzelf al minder glans als bijvoorbeeld een groentesoep zou hebben.

Dan kan ik het toch niet laten om de achtergrond te veranderen naar mijn favoriete houten plank.

En uiteindelijk heeft dit dan toch de voorkeur! Zo zie je dat het maken van een succesvolle compositie als het gaat om styling van een tafelsetting vaak een process is van uitproberen wat werkt en wat niet werkt. En dan nog kan je het allemaal veranderen als je het gerecht af hebt. Tenslotte is de soep ook wat geler uitgevallen als ik had verwacht. Waarschijnlijk doordat de orange kleur van de pompoen wat minder is geworden door toevoeging van de knolselderij.

Als je het hebt over styling en compositie dan zijn daar nog veel meer dingen over te melden, maar voor nu is dit alvast een beginnetje. Meer volgt gauw! Maar eerst komt er nog een artikel over gebruik van iso….

Grand Central Station in New York

Er zijn maar weinig mensen die geen foto’s maken op vakantie; iedereen heeft tenslotte tegenwoordig wel een digitale fotocamera. Sommige een compact (lekker makkelijk meenemen) en anderen een spiegelreflex (want de kwaliteit wil natuurlijk ook wat), maar hoe dan ook; vakantie is het moment waarop ongetwijfeld de meeste foto’s worden gemaakt.

Maar wat maakt een vakantiefoto nou echt een mooie foto? Hoe zorg je ervoor dat jouw vakantiefoto’s je ook echt weer mee terug nemen naar dat moment op die mooie locatie?

Om te beginnen is het belangrijk dat je niet bang bent om te experimenteren; je hebt vakantie, alle tijd van de wereld dus maak er dan ook wat moois van. Ren niet over een markt op zoek naar een mooi plaatje, want op die manier zul je die zeker niet vinden. Probeer een praatje aan te knopen met mensen, vraag of je ze mag fotograferen en je zult zien dat je foto’s direct meer inhoudt krijgen.

Vooral in Azie vinden de meeste mensen het leuk als je foto’s van ze maakt, zelfs in die mate dat je er af en toe een beetje moe van wordt, want iedereen wil op de foto! Als dat het geval is probeer juist dan om misschien ongemerkt toch een andere foto te maken als je reisgenoten; ga eens van het standaard pad af, kijk om je heen! Onderstaande foto is bijvoorbeeld gemaakt tijdens een plaatselijk optreden van een dansgroep. Leuk, maar natuurlijk toeristisch en ik vind het op zo’n moment leuker om te letten op wat er omheen gebeurd als op het evenement zelf. Zo maak je de leukste plaatjes!

Probeer ook te letten op invallend zonlicht; zeker als je tegen het licht in fotografeert zul je gebruik moeten maken van een zonnekap om je lens of – als je een compact camera gebruikt – je hand als schild moeten gebruiken tegen invallend zonlicht. Onderstaande foto is gemaakt op een marktje en hoewel het kind niet in de zon zat, stond ik daar wel in maar door het felle licht zag ik weinig meer met als gevolg dat ik de lichtvlek rechtsonderin pas zag toen het al te laat was. Het blijft een leuke foto, maar jammer van die zonnevlek!

Speel met je scherptediepte; heb je een spiegelreflex camera dan is dit misschien het moment om hem eens van de automatische stand af te halen en te kijken wat er gebeurd als je met je diafragma aan de gang gaat. Voor een uitgebreidere uitleg van wat je diafragma doet kun je hier even kijken. Juist door gebruik te maken van onscherpte creeer je een beeld met meer diepte als wanneer alles scherp zou zijn. Ik ben gek op beelden met heel weinig scherptediepte en heb dan ook een 50mm lensje met een diafragma van 1.8 (= groot gat, dus weinig scherptediepte) en die is ideaal voor dat soort foto’s. Bovendien is het een superlicht lensje en als ik geen zin heb om te sjouwen neem ik alleen die mee. (Tip; voor Canon gebruikers, het is de goedkoopste lens die Canon produceert en echt waar voor zijn geld. Zoek je dus een goedkope lichtsterke lens kijk dan eens naar deze. Hij voelt ook wel goedkoop aan maar doet zijn werk goed en kost nog geen 100 euro)

Jam in Spanje

En dan als laatste; let ook eens op de details. Ik ben gek op het fotograferen van kleine details die juist een sfeerbeeld geven van de locatie waar je bent geweest. Of dat nou gaat om een markt met heerlijk verse producten, de koffie die je gedronken hebt of een bloem die je ziet; elk object heeft de potentie om een mooie foto te maken! En vergeet natuurlijk vooral niet om om je heen te kijken en te genieten!

Markt in Spanje

Je wilt niet weten hoe vaak ik de vraag krijg (met name tijdens bruiloften en dergelijke) of ik wel in de gaten heb dat de zon achter mijn onderwerp staat; met andere woorden, dat ik dus met tegenlicht aan het fotograferen ben. Eh… ja, dat is ook de bedoeling, antwoord ik dan meestal waarop de gast met vraagtekens in zijn of haar ogen wegloopt en waarschijnlijk denkt dat ik niet precies weet waar ik mee bezig ben! Nou laat me je vertellen; ik weet echt wat ik aan het doen ben. En waarom fotografeer ik dan zo graag tegen het licht in?

De gemiddelde bruiloft vind plaats midden in de zomer, bij fel zonlicht. Niet de meest ideale omstandigheden voor het maken van mooie foto’s. Felle schaduwen en zeker als het midden op de dag is krijg je bij licht recht van voren onvermijdelijk dat mensen met hun ogen gaan knipperen en knijpen omdat het licht zo fel is. Dus hoe ga je daar als fotograaf mee om? Het laatste wat je wilt voor bruidsfoto’s is een bruidspaar met half dichtgeknepen ogen en donkere gaten waar de ogen horen te zijn. Dus je wilt ze van het licht af draaien. Als ik met mijn ogen sta te knijpen dan heeft niemand daar last van; behalve ik. Nu is het natuurlijk wel zo dat tegenlicht wat aanpassingen vereist want zonder die aanpassingen gaat het al helemaal niet lukken. Ligt ook aan het tijdstip van de dag natuurlijk, maar laten we even uitgaan van een felle zomerzon midden op de dag.

Om te beginnen heb je dan last van veel contrast; het verschil tussen schaduw en zonlicht is dermate groot dat een gemiddelde digitale camera hier niet mee om kan gaan. Gevolg: overbelichte witte vlakken en te donkere schaduwen. Een gedeelte van dit contrast kun je oplossen door een flitser te gebruiken als invullicht. Misschien niet een logische gedachte tijdens een zonnige dag maar een flitser kan echt veel meer diensten bewijzen als je in eerste instantie denkt. Mits goed gebruikt is het een super hulpmiddel. Indien mogelijk zal ik altijd zonder flitser werken maar zeker met bruiloften ontkom je er niet altijd aan en dan nog, hoef je dat in het eindresultaat zeker niet te zien.

Neem nou deze foto hier naast; lekker gekke foto natuurlijk maar dankzij het gebruik van mijn flitser ook nog goed uitgelicht. Natuurlijk kun je ook een hoop doen met je belichtingscompensatie of reflectiemateriaal, maar wat dat betreft is een flitser nou toch net een iets handzamer apparaat als een reflector (zeker als je alleen werkt) en bij belichtingscompensatie gaat de achtergrond helemaal uitbleken en dat is nou net niet wat je wilt in dit geval (soms kan het heel mooi zijn, maar in dit geval niet gewenst)

We hadden op 24 april een preweddingshoot met Wouter en Esther. Ik ken Wouter en Esther al jaren dus de preweddingshoot werd daardoor iets “losser” als normaal. Bovendien zijn ze samen lekker gek dus dingen als in de lucht springen of klimmen over een boomstam die boven het water hangt kan ik aan hen wat makkelijker vragen als aan mensen die ik voor het eerst ontmoet…

De truc met flitslicht is dat je moet voorkomen dat flitslicht het hoofdlicht wordt. Dat is absoluut niet wat je wilt. Overdag is dat niet zo erg moeilijk en zeker niet op een zonnige dag. Als je een losse flitser hebt (stukken beter als de popup flitser op je camera) dan zul je zien dat de flitser redelijk goed is in het invullen van het licht zonder dat het flitslicht gaat overheersen. Probeer het gewoon eens uit op een zonnige dag. Wel een aantal dingen waar je rekening mee moet houden want zelfs met flitslicht kan de foto makkelijk te donker worden. Door al dat licht dat je camera binnen valt ‘denkt’ je camera dat er meer licht is als dat er in werkelijk is en gaat onderbelichten. Met als gevolg een te donkere foto.

Ik heb bij de foto hiernaast een handmatige belichting toegepast en dat is makkelijk te doen. Meet van een neutraal onderwerp wat voor belichting je camera zou aanhouden, zet diezelfde waardes er in de handmatige toepassing in en zet daarna je flitser aan. Kijk maar wat er gebeurd. Is het licht niet zo erg fel, kun je natuurlijk altijd je belichtingscompensatie gebruiken; zowel van de flitser als van je camera zelf.

Wouter probeert heelhuids over de boomstam te schuiven

Uiteindelijk gaat het erom dat je leert hoe jouw camera reageert in bepaalde lichtomstandigheden en hoe je die vervolgens zo goed mogelijk kun corrigeren waar nodig. Wees niet bang om een flitser te gebruiken als de situatie daarom vraagt, maar als je gevraagd wordt om een bruiloft te fotograferen probeer het dan wel eerst uitgebreid uit natuurlijk!! Je wilt niet het risico lopen dat het op het moment supreme allemaal fout gaat… En kom je er niet uit kun je natuurlijk altijd mij inhuren als bruidsfotograaf…

Nou ja, een bruiloft is misschien niet de uitgelezen plek om eens lekker te gaan experimenteren met je flitser natuurlijk, maar er zijn genoeg momenten dat het wel kan en je alle tijd hebt om eens lekker aan de slag te gaan.

Als het gaat om flitsen bij avondlicht probeer dan eens wat er gebeurd als je flits met lange sluitertijden (zet je camera op de Tv stand en gebruik een sluitertijd van 1/15s of – als je durft – nog langzamer. De foto’s zullen misschien niet allemaal superscherp zijn maar geven wel een betere sfeer aan! Doe je iso waarde eens omhoog naar 800 en kijk wat er gebeurd. (en vergeet het vooral daarna niet terug te zetten) Vooral fotograferen met flitser en lange sluitertijden is ontzettend leuk om mee te experimenteren. Ik heb zelfs op feesten wel gefotografeerd met sluitertijden van een seconde of langer en toch hele bruikbare beelden gekregen. Het is te lang om dat allemaal uit te leggen maar wellicht voor een volgend onderwerp… Probeer eerst het fotograferen bij tegenlicht onder de knie te krijgen en wie weet wat er dan allemaal verder nog voor creatiefs komt!

Links diafragma F2.8 en rechts diafragma F32.0

De meeste mensen hebben wel eens gehoord van diafragma en hebben een idee dat het iets te maken heeft met de belichting. Nou, dat klopt in ieder geval maar het diafragma doet meer als dat. De belichting bestaat uit twee componenten; het diafragma (dat bepaald hoeveel licht er binnen komt) en je sluitertijd (die bepaald hoelang dat licht naar binnen komt). Die beide onderdelen zijn met elkaar verbonden en zeker als je in de automatische stand of in diafragma of sluitertijd voorkeuze fotografeert. Als je de een veranderd zal de ander mee veranderen. Als je nadenkt over hoe het een en ander technisch in elkaar zit dan is het op zich ook redelijk logisch, want hoe groter het gat waar het licht door naar binnen komt hoe korter de tijd is die je nodig hebt om de juiste belichting te krijgen. Toch?

Maar ok, waar zit dat diafragma dan en hoe verander je het?

Om te beginnen zul je – om je diafragma – te kunnen beinvloeden; je camera van de automatische stand af moeten halen. Bij de meeste camera’s is de diafragma voorkeuze de Av stand, wat staat voor Aperture Value. (aperture is diafragma in het engels) Als je je camera op die stand zet kun je vervolgens zelf kiezen welk diafragma je wilt gaan gebruiken om de foto te maken. Om dat te doen zul je rekening moeten houden met een aantal dingen. Om te beginnen uiteraard het licht dat je tot je beschikking hebt, de lens die je gebruikt en welke scherptediepte je voor ogen hebt. Om je een idee te geven wat scherptediepte is kun je even hierboven kijken naar de foto. De eerste foto is gemaakt met een open diafragma, wat in het geval van deze lens een 2.8 was en zoals je ziet is de achtergrond wazig en is slechts een klein gedeelte van de foto scherp. Dit heet een kleine scherptediepte of weinig scherptediepte. Bij de tweede foto echter zie je van voor naar achter alles redelijk scherp en je kunt zelfs de structuur op de muur nu zien. Hier is diafragma F32.0 gebruikt. En hier resulteert dat in een grote scherptediepte; je kunt veel scherp zien.

Gaan we nu echter kijken naar de bijbehorende sluitertijd dan is de sluitertijd bij diafragma 2.8 (= groot gat) 1/80 s. Terwijl bij diafragma F32.0 is de sluitertijd maar liefst 1,6 s. Dus dat is een behoorlijk dramatisch verschil. Alle foto’s bij deze post zijn met een statief genomen. Want hoewel een sluitertijd van 1/80 s nog wel te doen is om uit te hand te fotograferen lukt dat zeker niet bij 1,6 seconde. Maar dat komt nog wel als we het over sluitertijd gaan hebben. Je ziet dus dat diafragma 2.8 veel meer licht doorlaat en daardoor een snellere sluitertijd heeft als het kleine gaatje van diafragma F32. Om dezelfde belichting te krijgen heb je dus een langere sluitertijd nodig bij een klein diafragma. Logisch tot zover toch?

Diafragma waardes

Probeer te onthouden dat hoe lager het cijfer is van je diafragma, des te groter het gat is waar het licht door naar binnen komt. Zie de tekening aan de linkerkant. Je zult ook zien dat een heleboel lenzen geen diafragma 2.8 of 4.0 hebben. Goedkopere lenzen beginnen pas bij een diafragma van 4.5 of 5.6. Bij zoomlenzen staat er vaak aan de voorkant van de lens met welk diafragma ze beginnen in de groothoek stand en bij welk diafragma bij de telestand. Dat ziet er dan uit als f4.5-f6.3. Dat betekent dat het grootst mogelijke diafragma 4.5 is als je niet ingezoomd bent, en het grootst mogelijk diafragma als je lens maximaal is ingezoomd is dan 6.3. Snap je het nog een beetje?

Een lens met een groot diafragma zoals bijvoorbeeld 2.8 of nog beter 1.4 of 1.8 heten lichtsterke lenzen en zijn meestal behoorlijk prijzig. Dat heeft te maken met de kwaliteit van het glas, de vertekening en nog meer dingen die nu even niet belangrijk zijn.

Je regelt dus met je diafragma hoeveel licht er je camera binnen komt. Maar behalve dat gegeven heeft het – zoals we hierboven al hebben kunnen zien – ook een behoorlijke invloed op je scherptediepte. Nu is je diafragma niet het enige wat invloed heeft op de scherptediepte. Dat zijn de volgende vier zaken:

- Diafragma

- Soort camera

- Afstand tot je onderwerp

- Zoomafstand

We hebben het hier voornamelijk over het diafragma, maar dat wil niet zeggen dat de andere factoren minder invloed hebben op de scherptediepte. Hou er in ieder geval rekening mee dat een compact camera altijd veel meer scherptediepte heeft als een spiegelreflex. En dit verhaal gaat voornamelijk over een spiegelreflex.

Afstand tot je onderwerp; hoe dichter bij je onderwerp je staat, hoe kleiner de scherpte diepte is. Dus een macrolens heeft per definitie al minder scherptediepte als een standaard lens. Puur omdat je er dichterbij mee kunt komen.

Bij zoomafstand moet je ervan uitgaan dat een groothoekstand (17 (of kleiner)mm tot 45mm) veel meer scherptediepte heeft als een telelens. Dat is ook de reden dat je voor landschapsfotografie vaak een groothoeklens gebruikt omdat alles scherper zal zijn (en natuurlijk omdat er meer in het beeld past.. )

Een telelens (alles vanaf 70mm en hoger) heeft minder scherptediepte en hoe meer je inzoomt, hoe minder die scherptediepte zal worden. Een macrolens van 100mm waar je dus heel dicht bij je onderwerp kunt komen zal dus heel weinig scherptediepte hebben bij de grootste opening. De foto’s hierboven en hierbeneden zijn genomen met een macrolens van 100mm.

Ze zijn een beetje klein geworden omdat het zo’n lange rij is maar je kunt denk ik toch nog wel zien wat het doet.

Van lnr: 2.8-4.0-5.6-8.0-11.0-16.-22.0-32.0

Halogeen lampjes

De vorige post ging over het fotograferen bij daglicht, wat – als je die keuze hebt – echt wel aan te bevelen is maar vaak heb je het niet voor het zeggen. In deze donkere maanden is de kans dat je de avondmaaltijd bij daglicht kunt genieten eigenlijk zo goed als uitgesloten, dus dat betekent dat de enige andere optie is om kunstlicht te gaan gebruiken. En dat heeft allerlei effecten tot gevolg. Om te beginnen zou je de flitser aan kunnen zetten van je camera, iets waar de meeste mensen mee beginnen. Het probleem met flitslicht is echter dat het te direct is. Resultaat; lelijke schaduwen en harde glimplekken. Zeker met eten is het zelden tot nooit aan te raden om je flitser te gebruiken. Zie hieronder voor een voorbeeld van de mandarijn genomen bij flitslicht

Links directe flits, rechts indirect (via plafond) geflitst

De foto genomen met indirecte flits is nog wel aardig maar zeker niet ideaal. En als je een compact camera gebruikt dan wordt indirect flitsen in principe onmogelijk. Je hebt wel weer allerlei foefjes maar dat is misschien meer iets voor een volgend topic. Nu eerst kunstlicht. Ok, flitslicht gaan we dus niet gebruiken want dat ziet er niet uit. Maar maak maar eens een foto bij het licht van een gloeilamp zonder flits en je zult zien dat het wel heel erg geel wordt allemaal!

Om enigszins te begrijpen hoe dat komt moet je weten dat elke soort lichtbron een bepaalde kleurtemperatuur heeft, die uitgedrukt wordt in graden Kelvin. Daglicht is in principe ook niet stabiel want in de ochtend blauwer en in de avond veel geler. We kennen allemaal wel het effect van het warme licht van de ondergaande zon. Dus daglicht varieert ook al snel tussen de 3000 en 6000 graden K (van blauw naar geel) en waarschijnlijk loopt dat nog wel verder uiteen. Neutraal licht wordt gezien als rond de 5500 K. Dat is ook het licht wat wordt afgegeven door een flitser. Maak maar eens een foto ‘s avonds zonder flitser en eentje met de flitser en je zult zien dat de kleuren natuurgetrouwer overkomen met de flitser. Maar hoe kun je dan toch redelijke foto’s maken met alledaagse lampen? Daar zijn een aantal methodes voor en ik moet hier meteen bij zeggen dat het hebben van een spiegelreflexcamera or een compact camera die in staat is om RAW foto’s te maken hier wel een groot voordeel is.

Laten we daar dus voor het gemak eerst maar even vanuit gaan. Als je in RAW fotografeert dan heb je de mogelijkheid om achteraf in software de witbalans weer bij te stellen. Om dat te doen is het verstandig om bij elke lichtbron en/of elke verandering van lichtval een grijskaart mee te fotograferen. Achteraf is het dan heel simpel om met 1 click van de knop op je grijskaart te klikken en je hebt je neutrale licht weer terug. De grijskaart fungeert als neutraal herkenningspunt voor de software. Dus ook al ziet de grijskaart er op de foto net zo geel uit als de rest van de foto’s als je in (bijv) Lightroom werkt klik je met het pipetje op je grijskaart en hij haalt in een keer de kleurzweem voor je weg.

Foto's gemaakt zonder extra licht.Sluitertijd ruim 30 seconden!!

Neem als voorbeeld de bovenstaande foto. Deze is gemaakt in de studio met alle gordijnen dicht. Ik heb verduisteringsgordijnen dus geloof me als ik zeg dat het behoorlijk donker is. Toch heb je altijd wel een beetje licht wat binnen komt en als je je sluiter maar lang genoeg open houdt, krijg je vanzelf licht op de sensor. De foto links is zoals hij uit de camera kwam en de foto rechts is de gecorrigeerde versie. Die rode gloed op de linkerfoto komt waarschijnlijk door mijn beige gordijnen maar met de grijskaart haal je dat dus zo eruit.

Ongecorrigeerde foto in lightroom met grijskaart

Hiernaast zie je een screenshot van de foto in lightroom. Ik kreeg het pipetje niet in de screenshot maar ik denk dat je het idee wel begrijpt.

Dit werkt dus het beste met en RAW foto. Je kunt met een JPEG nog wel het een en ander doen maar echt niet veel. Voor degenen die niet weten wat een RAW is; in principe is een RAW foto een digitaal negatief. Het is de onbewerkte foto zoals je camera die heeft vastgelegd. Je kunt een raw file ook nooit zo zonder meer gebruiken; je zult hem altijd eerst moeten converteren naar JPEG of TIFF voor gebruik voor print of web. Een JPEG bestand is een bestand die al gecomprimeerd is (kleiner is gemaakt) door je camera. Er zijn al allerlei bewerkingen in de software van je camera aan te pas gekomen voor jij de foto te zien krijgt. Kleur, verzadiging en scherpte zijn allemaal al bewerkt. De foto die uit je camera komt is dan ook klaar voor gebruik. In standaard situaties zal dat ook geen probleem zijn en heb je aan jpeg echt wel genoeg, maar juist in moeilijke lichtomstandigheden kan dit nou net een nadeel zijn.

Ook bij de meeste compact camera’s zit er een witbalans op de camera. Hoe er rekening mee dat dat over het algemeen niet werkt als je de camera in de automatische stand heb staan (vaak een groen of rood cameraatjes als symbool) maar wel als je de camera in de P stand hebt staan. P staat voor programma en doet in weze exact hetzelfde als de auto stand maar laat je nog wel bepaalde aanpassingen doen. Standaard zal de witbalans op AWB (autowitbalans) staan maar speel daar eens mee en probeer de verschillende settings eens uit als je met kunstlicht wilt fotograferen. Een andere optie is de witbalans handmatig in te stellen maar daar kom ik later nog wel eens op terug.

Welke lichtbronnen kun je gebruiken? Eigenlijk zijn alle lichtbronnen wel geschikt, al is het wel belangrijk dat het licht verspreid wordt en niet te harde schaduwen maakt. De onderstaande foto’s zijn gemaakt met een klein halogeen leeslampje. Zo’n fel pitje wat best zware schaduwen geeft zoals je ziet.

Links 1 lampje, midden gecorrigeerd op kleur, rechts twee lampjes

De eerste foto is gemaakt met 1 lampje, met aan de linkerkant een groot stuk wit piepschuim en de schaduw bij de voorste mandarijn is met een klein scheerspiegeltje van de Hema nog een beetje ingevuld. Het eerste lampje komt van rechts, de tweede op de laatste foto staat achter het onderwerp. (en is dezelfde foto als de allereerste in deze post)

Lichtopstelling halogeenlampje

Hierboven een foto van de lichtopstelling. Heel simpel en toch een redelijk acceptabel resultaat! Hou er wel rekening mee dat deze lampjes bloedheet worden dus als je ijs wilt fotograferen of groente die snel verleppen dan is dit toch iets minder geschikt of je moet echt heel snel zijn.

De tweede lichtbron is nog warmer dus ook hier geld; uitkijken met kleine kinderen want is echt heet en dus minder geschikt als je klein grut hebt rondrennen. De tweede lichtbron zijn bouwlampen. Bij elke gamma of praxis te koop voor een paar euro. Die van mij hebben van die ijzeren rekken ervoor en dat is niet altijd handig omdat het schaduwen werpt, maar je hebt ze ook met alleen glas ervoor. Als je de keus hebt zou ik die proberen.

Zoals je ziet op de eerste foto is het licht van een bouwlamp wat geler als de halogeenspotjes en ook hier vind ik weer de versie met de twee lampen het mooiste. Dat is de foto helemaal rechts. De opstelling van de lampen zie je hieronder met 1 lamp.

Opstelling bouwlamp

Ik had in de studio geen gewone gloeilampen dus die kan ik niet laten zien maar het principe blijft hetzelfde. Als je ermaar voor zorgt dat je altijd ook een foto maakt met een grijskaart en indien mogelijk in raw fotografeert dan kun je met kunstlicht echt wel redelijk goed uit de voeten.

Naast huis-, tuin- en keukenlampen heb je uiteraard ook speciale fotolampen. Er is een tijdje een of ander setje te koop geweest bij de Praxis voor iets van 40 euro maar de box die erbij zat was veel te klein en de lampjes ook. Verspil daar je geld niet aan. Ik zeg niet dat het niet werkt maar echt geweldig is het niet en er zijn betere oplossingen.

Je kunt vaste fotolampen kopen. Let er dan wel op dat het daglicht lampen zijn die niet heet worden. Interfit heeft dit soort setjes en ik vind zelf de Lowel Egolights erg mooi (ik heb ze nog niet maar ben van plan ze te kopen) Klein en makkelijk neer te zetten en niet al te duur.

Links daglichtlamp, rechts studioflitsers

Hierboven nog even een foto gemaakt met daglichtlampen links en rechts met studioflitsers. Wat belangrijk is, is dat je blijft kijken naar het licht. Waar komt het vandaan, waar vallen de schaduwen en moet ik die eventueel oplichten? gebruik spiegeltjes of piepschuim als – goedkope – reflectors. Je kunt ook dure spullen kopen in de fotowinkel maar zeker als het om reflectors gaat kom je een heel eind met een stuk simpel wit karton. Ik vind het zelf ook altijd nuttig om van alles uit te proberen met – zoals hierboven  bijvoorbeeld een mandarijn of een appel. Bederft niet meteen en is uiterst geduldig totdat je hebt uitgevogeld wat voor jouw camera en jouw omgeving het beste werkt.

Eenvoudig is het niet om bij kunstlicht te fotograferen maar het is zeker niet onmogelijk. Mocht je nog vragen hebben; je weet me te vinden!

Alweer mijn lunch!

Het was zoooo koud vandaag en ik hoefde niet echt de deur uit dus heb mezelf vermaakt met wat dingetjes uitproberen. Ik krijg vaak vragen van andere bloggers over hoe ik mijn foto’s maak en tijdens de workshops die ik geef komen bepaalde dingen altijd weer terug. Dus ik dacht; kom ik ga eens wat voorbeeldjes schieten en wie weet heeft iemand anders er nog wat aan.. Dit overheerlijke broodje is mijn lunch van vandaag; rucola, radijs en een gekookt eitje met een bakkie yoghurt erbij. O, o, wat zijn we weer gezond bezig…!

Ok, waar zal ik eens beginnen; de meeste foto’s voor mijn blog maak ik thuis bij daglicht zonder al teveel poespas. Ok, ik heb een statief maar dan heb je het wel gehad. Dus voor deze ‘oefening’ maak ik gebruik van ons raam (op het noorden), een klein tafeltje en mijn lunch. De foto’s zijn uit de hand genomen; ik had geen zin in een statief vandaag (o schande!!)

Wat ik meestal doe als ik een foto maak is een ‘basisfoto’ maken zodat ik kan zien hoe het licht valt. Zoals je kunt zien aan de foto hieronder is dat veel te donker en ziet het er over het algemeen genomen niet echt smakelijk uit.

1/160s en f4.0 Iso 640

De meeste foto’s die hier staan zijn genomen met diafragma voorkeuze (Av op de meeste camera’s). Hoewel ik het merendeel van mijn foodfoto’s maak met de manual stand, is het voor deze oefening handiger om Av te gebruiken aangezien de meesten of dat of de automatische stand gebruiken. Een handige manier om snel de belichting aan te passen als je in AV, Tv of zelfs in de P stand bezig bent, is gebruik maken van de belichtingscompensatie. Dat wordt meestal aangegeven met een +/- tekentje aan de achterkant van je camera. Soms zit het in het menu verscholen.

In dit geval is de foto duidelijk te donker dus de belichting moet iets langer zijn. Ik gebruik hiervoor de belichtingscompensatie en zet de volgende foto 2/3 stop verder. Een stop is het verschil van de een naar de volgende stap, bv. van een sluitertijd van 1/250s naar een sluitertijd van 1/125s wordt 1 stop genoemd. De belichtingscompensatie op je camera werkt meestal tot maximaal 2 stops meer of 2 stops minder. En dat gaat in stapjes van 1/3 stop. Voor de volgende foto heb ik de belichting aangepast +2/3 stop. Zoals je ziet al een stuk beter maar zeker nog niet zoals ik het wil hebben.

1/125s bij f4.0 2/3 EV

Als het licht van een kant komt zoals in dit geval van de linkerkant via het achterraam van mijn woonkamer, dan krijg je onherroepelijk aan de rechterkant zware schaduwen. Een schaduw is per definitie niet meteen slecht, maar kan soms ervoor zorgen dat het eten er minder fris uitziet en dat wil je tenslotte niet. Een heel eenvoudige manier om dit op te lossen door gebruik te maken van een reflector. Hier kun je natuurlijk een hele dure voor kopen van 100 euro bij de fotowinkel, maar je kunt ook een witte schoenendoos gebruiken, een stuk piepschuim of een gewoon stuk wit papier. Ik werk meestal met dik piepschuim omdat het zo lekker makkelijk blijft staan. Zolang het maar wit is. Op de volgende foto kun je zien hoe het geheel eruit ziet met een reflector aan de rechterkant die het licht vanaf het raam reflecteert terug op het eten.

En om het even makkelijker te maken om het rijtje te vergelijken; hier nog eens naast elkaar!

Van links naar rechts; zonder compensatie, met compensatie 2/3 ev, met compensatie en reflector

Zoals je kunt zien is het met kleine aanpassingen echt niet al te ingewikkeld om de foto er beter uit te laten zien!

Van de week kreeg ik een emailtje van een blogvriendin die sinds kort is overgegaan van een compact camera naar een spiegelreflex met het probleem dat haar foto’s blurry waren. Ze stuurde me een foto toe in hoge resolutie en de foto’s waren helemaal niet onscherp! Wat er wel was gebeurd is dat het focuspunt misschien niet helemaal op een logische plek lag waardoor de foto er wazig uitzag. Als je niet handmatig scherpstelt (en als je een spiegelreflex hebt en een statief dan zou ik je aanraden om dat wel te doen!) dan moet je een focuspunt uitkiezen om mee te werken. Standaard staan de meeste camera’s die van de fabriek afkomen ingesteld op automatisch selectie van scherpstelpunt. Dat houdt in dat de camera voor jou bepaald welk gedeelte van de foto scherp moet zijn! En dat werkt misschien wel leuk voor vakantiefoto’s maar bij foto’s waar je veel dichter op je onderwerp zit gaat dat zelden goed. Je moet dus 1 punt uitkiezen om mee te focussen (dat kun je bij 99% van de camera’s instellen!) en de logische keuze is hier het middenpunt. Simpelweg omdat dat het sterkste AF punt is in een camera.

Laten we even aannemen dat je nu je focuspunt in het midden hebt; je bepaalt je compositie, stelt scherp, drukt af en je krijgt dit:

Focus in het midden

Ik denk dat zelfs op dit formaat goed te zien is dat het midden scherp is maar het ei aan de voorkant is niet scherp.  Bij elke foto die je neemt moet je je altijd afvragen waar je scherp gaat stellen. Bij sommige foto’s luistert dat wat nauwer als bij andere foto’s maar zeker bij foodfotografie luistert dat bijzonder nauw. Kijk naar je onderwerp en denk na over wat een logisch punt is waar je oog op moet vallen als iemand naar de foto kijkt. Er zijn allerlei compositie regels die je hierbij kunnen helpen maar we blijven nu even bij het onderwerp scherpstellen. In dit geval vind ik persoonlijk de voorkant van het eerste stuk ei het meest logische punt om scherp te stellen. Dus vervolgens stel je scherp op het ei aan de voorkant en als resultaat krijg je dit:

Focus op het ei

Misschien iets beter maar als compositie valt daar nog wel het een en ander aan te verbeteren! Dus om en het focuspunt te krijgen wat je EN om de compositie te krijgen die je wilt moet je een extra stapje inbouwen. Je stelt scherp op het door jou gewenste punt, blijft de ontspanknop half ingedrukt houden, richt je camera zo dat je de compositie krijgt die je wilt en pas dan druk je af. Op die manier houdt de camera de focus vast en kun je vervolgens zelf bepalen hoe je de compositie wilt hebben. Essentieel is hier natuurlijk wel dat je niet van positie veranderd of tussendoor de knop loslaat want dan ben je de focus kwijt en moet je weer opnieuw beginnen. Het klinkt misschien allemaal een beetje omslachtig en ingewikkeld maar voor je er erg in hebt wordt het gewoonte en denk je er niet meer bij na. Het is bij mij zelfs zo erg dat ik – terwijl ik echt van plan was om te focussen en te knippen bij de bovenstaande foto – ik toch onbewust alweer stiekem de compositie aan het veranderen was voor ik het in de gaten had!

Als je dus recent bent overgegaan van een compact camera naar een spiegelreflex kan het zijn dat je een beetje moeite hebt met het feit dat je foto’s er nu toch wel ineens heel anders uitzien als voorheen. Volgens veel mensen ‘minder scherp’.Hieronder heb ik de exact zelfde foto genomen eerst met mijn spiegelreflex en vervolgens met mijn compact camera.

Spiegelreflex 1/60s bij f4.5 ISO 640

Compact camera 1/80s bij f3.2 ISO 200

Zie je het verschil in scherpte? De onderste foto loopt de scherpte in principe door het hele beeld heen, terwijl bij de bovenste foto alleen het voorste gedeelte scherp is. Persoonlijk vind ik de scherptediepte van een spiegelreflex prachtig maar als je liever wilt dat je foto’s van voor naar achter scherp zijn dan moet je misschien een compact camera blijven gebruiken. Maar als je je dus hebt afgevraagd waarom je foto’s met de compact scherper waren dan weet je nu dus waarom! Ik zal niet ingaan op de technische details van het hoe en waarom dit zo is. Laten we het erop houden dat door de bouw van een compact en het andere formaat van de sensor vooral dit fenomeen optreed. Dat kan zowel een voor als een nadeel zijn natuurlijk!

Nog een laatste dingetje voor ik jullie met rust laat… Behalve dat je focuspunt bepaalt welk gedeelte van je foto scherp is, bepaald het ook – voor een gedeelte – de belichting van je foto. Dat is ook een van de redenen dat ik meestal de belichting handmatig instel, maar laten we ervan uit gaan dat je dat niet hebt en je gebruikt in dit voorbeeld eerst het ei (wit) om scherp te stellen en vervolgens stel je scherp op het broodje. Let op het dramatische verschil in belichting!

Scherpgesteld op het ei

Scherpgesteld op het broodje links

Hoewel de camera in de meeste gevallen een soort algemene belichting toepast van het gehele beeld, neemt hij wel als richtlijn je focuspunt. Stel je dus scherp op iets wat wit is of wat veel licht weerkaatst dan neemt hij dat als uitgangspunt en als je focust op een donker iets dan is dat je uitgangspunt.

Een hoop mensen worden vaak afgeschrikt voor het handmatig instellen van je sluitertijd en je diafragma, maar echt, zo ingewikkeld is het niet. Als je eten aan het fotograferen bent heb je zelf alle ingredienten voor een goede foto onder controle (ok, uitgezonderd als je ‘s avonds laat moet fotograferen!!) en dat maakt het makkelijker om jezelf te wennen aan handmatige bediening van je camera. Neem als uitgangs punt gewoon een foto op de automatische stand en kijk wat voor instelling je camera daaraan heeft gegeven. Als uitgangspunt voer je die gegevens in als je de camera op handmatig zet en nu kun je de sluitertijd of het diafragma aan gaan passen tot je een mooie belichting hebt. Vervolgens hoef je je daar niet meer druk over te maken terwijl je heen en weer aan het schuiven bent met je eten. Uiteraard geld dat niet als de lichtomstandigheden veranderen!

Succes en als je vragen hebt…. je weet me te vinden!