Halogeen lampjes
De vorige post ging over het fotograferen bij daglicht, wat – als je die keuze hebt – echt wel aan te bevelen is maar vaak heb je het niet voor het zeggen. In deze donkere maanden is de kans dat je de avondmaaltijd bij daglicht kunt genieten eigenlijk zo goed als uitgesloten, dus dat betekent dat de enige andere optie is om kunstlicht te gaan gebruiken. En dat heeft allerlei effecten tot gevolg. Om te beginnen zou je de flitser aan kunnen zetten van je camera, iets waar de meeste mensen mee beginnen. Het probleem met flitslicht is echter dat het te direct is. Resultaat; lelijke schaduwen en harde glimplekken. Zeker met eten is het zelden tot nooit aan te raden om je flitser te gebruiken. Zie hieronder voor een voorbeeld van de mandarijn genomen bij flitslicht
Links directe flits, rechts indirect (via plafond) geflitst
De foto genomen met indirecte flits is nog wel aardig maar zeker niet ideaal. En als je een compact camera gebruikt dan wordt indirect flitsen in principe onmogelijk. Je hebt wel weer allerlei foefjes maar dat is misschien meer iets voor een volgend topic. Nu eerst kunstlicht. Ok, flitslicht gaan we dus niet gebruiken want dat ziet er niet uit. Maar maak maar eens een foto bij het licht van een gloeilamp zonder flits en je zult zien dat het wel heel erg geel wordt allemaal!
Om enigszins te begrijpen hoe dat komt moet je weten dat elke soort lichtbron een bepaalde kleurtemperatuur heeft, die uitgedrukt wordt in graden Kelvin. Daglicht is in principe ook niet stabiel want in de ochtend blauwer en in de avond veel geler. We kennen allemaal wel het effect van het warme licht van de ondergaande zon. Dus daglicht varieert ook al snel tussen de 3000 en 6000 graden K (van blauw naar geel) en waarschijnlijk loopt dat nog wel verder uiteen. Neutraal licht wordt gezien als rond de 5500 K. Dat is ook het licht wat wordt afgegeven door een flitser. Maak maar eens een foto ‘s avonds zonder flitser en eentje met de flitser en je zult zien dat de kleuren natuurgetrouwer overkomen met de flitser. Maar hoe kun je dan toch redelijke foto’s maken met alledaagse lampen? Daar zijn een aantal methodes voor en ik moet hier meteen bij zeggen dat het hebben van een spiegelreflexcamera or een compact camera die in staat is om RAW foto’s te maken hier wel een groot voordeel is.
Laten we daar dus voor het gemak eerst maar even vanuit gaan. Als je in RAW fotografeert dan heb je de mogelijkheid om achteraf in software de witbalans weer bij te stellen. Om dat te doen is het verstandig om bij elke lichtbron en/of elke verandering van lichtval een grijskaart mee te fotograferen. Achteraf is het dan heel simpel om met 1 click van de knop op je grijskaart te klikken en je hebt je neutrale licht weer terug. De grijskaart fungeert als neutraal herkenningspunt voor de software. Dus ook al ziet de grijskaart er op de foto net zo geel uit als de rest van de foto’s als je in (bijv) Lightroom werkt klik je met het pipetje op je grijskaart en hij haalt in een keer de kleurzweem voor je weg.
Foto's gemaakt zonder extra licht.Sluitertijd ruim 30 seconden!!
Neem als voorbeeld de bovenstaande foto. Deze is gemaakt in de studio met alle gordijnen dicht. Ik heb verduisteringsgordijnen dus geloof me als ik zeg dat het behoorlijk donker is. Toch heb je altijd wel een beetje licht wat binnen komt en als je je sluiter maar lang genoeg open houdt, krijg je vanzelf licht op de sensor. De foto links is zoals hij uit de camera kwam en de foto rechts is de gecorrigeerde versie. Die rode gloed op de linkerfoto komt waarschijnlijk door mijn beige gordijnen maar met de grijskaart haal je dat dus zo eruit.
Ongecorrigeerde foto in lightroom met grijskaart
Hiernaast zie je een screenshot van de foto in lightroom. Ik kreeg het pipetje niet in de screenshot maar ik denk dat je het idee wel begrijpt.
Dit werkt dus het beste met en RAW foto. Je kunt met een JPEG nog wel het een en ander doen maar echt niet veel. Voor degenen die niet weten wat een RAW is; in principe is een RAW foto een digitaal negatief. Het is de onbewerkte foto zoals je camera die heeft vastgelegd. Je kunt een raw file ook nooit zo zonder meer gebruiken; je zult hem altijd eerst moeten converteren naar JPEG of TIFF voor gebruik voor print of web. Een JPEG bestand is een bestand die al gecomprimeerd is (kleiner is gemaakt) door je camera. Er zijn al allerlei bewerkingen in de software van je camera aan te pas gekomen voor jij de foto te zien krijgt. Kleur, verzadiging en scherpte zijn allemaal al bewerkt. De foto die uit je camera komt is dan ook klaar voor gebruik. In standaard situaties zal dat ook geen probleem zijn en heb je aan jpeg echt wel genoeg, maar juist in moeilijke lichtomstandigheden kan dit nou net een nadeel zijn.
Ook bij de meeste compact camera’s zit er een witbalans op de camera. Hoe er rekening mee dat dat over het algemeen niet werkt als je de camera in de automatische stand heb staan (vaak een groen of rood cameraatjes als symbool) maar wel als je de camera in de P stand hebt staan. P staat voor programma en doet in weze exact hetzelfde als de auto stand maar laat je nog wel bepaalde aanpassingen doen. Standaard zal de witbalans op AWB (autowitbalans) staan maar speel daar eens mee en probeer de verschillende settings eens uit als je met kunstlicht wilt fotograferen. Een andere optie is de witbalans handmatig in te stellen maar daar kom ik later nog wel eens op terug.
Welke lichtbronnen kun je gebruiken? Eigenlijk zijn alle lichtbronnen wel geschikt, al is het wel belangrijk dat het licht verspreid wordt en niet te harde schaduwen maakt. De onderstaande foto’s zijn gemaakt met een klein halogeen leeslampje. Zo’n fel pitje wat best zware schaduwen geeft zoals je ziet.
Links 1 lampje, midden gecorrigeerd op kleur, rechts twee lampjes
De eerste foto is gemaakt met 1 lampje, met aan de linkerkant een groot stuk wit piepschuim en de schaduw bij de voorste mandarijn is met een klein scheerspiegeltje van de Hema nog een beetje ingevuld. Het eerste lampje komt van rechts, de tweede op de laatste foto staat achter het onderwerp. (en is dezelfde foto als de allereerste in deze post)
Lichtopstelling halogeenlampje
Hierboven een foto van de lichtopstelling. Heel simpel en toch een redelijk acceptabel resultaat! Hou er wel rekening mee dat deze lampjes bloedheet worden dus als je ijs wilt fotograferen of groente die snel verleppen dan is dit toch iets minder geschikt of je moet echt heel snel zijn.
De tweede lichtbron is nog warmer dus ook hier geld; uitkijken met kleine kinderen want is echt heet en dus minder geschikt als je klein grut hebt rondrennen. De tweede lichtbron zijn bouwlampen. Bij elke gamma of praxis te koop voor een paar euro. Die van mij hebben van die ijzeren rekken ervoor en dat is niet altijd handig omdat het schaduwen werpt, maar je hebt ze ook met alleen glas ervoor. Als je de keus hebt zou ik die proberen.
Zoals je ziet op de eerste foto is het licht van een bouwlamp wat geler als de halogeenspotjes en ook hier vind ik weer de versie met de twee lampen het mooiste. Dat is de foto helemaal rechts. De opstelling van de lampen zie je hieronder met 1 lamp.
Opstelling bouwlamp
Ik had in de studio geen gewone gloeilampen dus die kan ik niet laten zien maar het principe blijft hetzelfde. Als je ermaar voor zorgt dat je altijd ook een foto maakt met een grijskaart en indien mogelijk in raw fotografeert dan kun je met kunstlicht echt wel redelijk goed uit de voeten.
Naast huis-, tuin- en keukenlampen heb je uiteraard ook speciale fotolampen. Er is een tijdje een of ander setje te koop geweest bij de Praxis voor iets van 40 euro maar de box die erbij zat was veel te klein en de lampjes ook. Verspil daar je geld niet aan. Ik zeg niet dat het niet werkt maar echt geweldig is het niet en er zijn betere oplossingen.
Je kunt vaste fotolampen kopen. Let er dan wel op dat het daglicht lampen zijn die niet heet worden. Interfit heeft dit soort setjes en ik vind zelf de Lowel Egolights erg mooi (ik heb ze nog niet maar ben van plan ze te kopen) Klein en makkelijk neer te zetten en niet al te duur.
Links daglichtlamp, rechts studioflitsers
Hierboven nog even een foto gemaakt met daglichtlampen links en rechts met studioflitsers. Wat belangrijk is, is dat je blijft kijken naar het licht. Waar komt het vandaan, waar vallen de schaduwen en moet ik die eventueel oplichten? gebruik spiegeltjes of piepschuim als – goedkope – reflectors. Je kunt ook dure spullen kopen in de fotowinkel maar zeker als het om reflectors gaat kom je een heel eind met een stuk simpel wit karton. Ik vind het zelf ook altijd nuttig om van alles uit te proberen met – zoals hierboven bijvoorbeeld een mandarijn of een appel. Bederft niet meteen en is uiterst geduldig totdat je hebt uitgevogeld wat voor jouw camera en jouw omgeving het beste werkt.
Eenvoudig is het niet om bij kunstlicht te fotograferen maar het is zeker niet onmogelijk. Mocht je nog vragen hebben; je weet me te vinden!
{ 3 comments… read them below or add one }
Bedankt voor je interesante post, we gaan snel eens aan de slag om wat te experimenteren met kunstlicht.
Jammer dat er geen smiley is die in zijn handjes klapt!!
Wat een interessante post, bedankt!
Ik ga weer experimenteren, lampen er bij halen etc.
Ik maak tegenwoordig alles in de avond, dus moet ook in de avond foto’s maken, met kunstlicht.
Ik ga een keer een opstelling maken en onthouden.
Hoi,
Zeker interessante info, maar hoe moet ik een persoon van top tot teen met kunstlicht (TL)fotograferen? Ik heb een digitale reflexcamera met losse flitser erop.